|
| Almanach
Muszyny 2009
SŁOWO DO CZYTELNIKA  Czas
tak szybko upływa... Ledwie dobrnęliśmy z "Almanachem Muszyny" do progu dojrzałości,
obchodząc osiemnastkę, a już kolejny rok za nami.
Latem 2008 roku, w wyniku
społecznej inicjatywy, w Muszynie stanął pomnik Karola Kardynała Wojtyły. Drugiego
sierpnia miała miejsce podniosła uroczystość odsłonięcia i poświęcenia monumentu.
Aktu tego dokonali JE biskup dr Wiktor Skworc, ordynariusz tarnowski, JE arcybiskup
Bambergu dr Ludwig Schick oraz prałat Józef Wierzbicki, proboszcz parani pw. św.
Józefa w Muszynie. Kardynał - Papież wita nas teraz przed wjazdem do centrum Muszyny.
Warto się na chwilę zatrzymać i wspomnieć wielkie zasługi Jana Pawła II dla naszej
Ojczyzny. "Almanach Muszyny" to nie tylko rocznik. To także szereg inicjatyw,
o których informujemy na naszych łamach. W minionym roku była to m.in. zorganizowana
we współpracy z Krynickim Towarzystwem Fotograficznym wystawa w Muzeum Ziemi PAN
w Warszawie, sumująca dorobek siedmiu edycji konkursu "Detal architektoniczny".
Podjęliśmy także - nieuwieńczony na razie sukcesem-trud zbudowania transgranicznego
programu "Nasza Szwajcaria". Tegoroczną almanachową wędrówkę rozpoczniemy od muszyńskiego
kościoła, gdzie w ołtarzu króluje Matka Boża z Dzieciątkiem, zwana Panią na Muszynie.
Dzięki przewodnictwu Piotra Łopatkiewicza, laureata ubiegłorocznej nagrody im.
Szczęsnego Morawskiego, dowiemy się więcej o proweniencji tej pięknej średniowiecznej
rzeźby, a także dwóch figur: św. Jadwigi i św. Otylii. Z kościoła parafialnego
przeniesiemy się do ruin zamku, by prześledzić postępy prac archeologicznych.
Po wykopaliskach z pasją i ze znawstwem oprowadzi nas - podobnie jak w latach
ubiegłych - Barbara Chudzińska. Wzorem poprzednich roczników zajrzymy za południową
granicę, by po sąsiedzku, w parafii gre-ckokatolickiej w Ćirću, dzięki proboszczowi
Jaroslavowi Popovecowi, obejrzeć kościelne chorągwie malowane u schyłku XIX wieku,
prawdopodobnie przez malarza z Muszyny! Następnie zajrzymy do Starej Lubowli i
Podolińca śladem blisko stuletnich polskich fotografii, prowadzeni przez historyka
z Muzeum na Zamku, Miroslava Śtevfka. Spróbujemy się również dowiedzieć, razem
z Filipem Fetko, jacy rzemieślnicy dbali paręset lat temu o dobre samopoczucie
mieszkańców lubowelskiego zamku... Nieco później z Waldemarem Oszczędą polecimy
na skonstruowanych przez tajemniczego mnicha z Czerwonego Klasztoru skrzydłach
- aż nad tatrzańskie granie. Muszyna to graniczne miasto. Nie sposób, komentując
jej dzieje, pominąć historię Straży Granicznej, strzegącej granic II Rzeczypospolitej.
Relację o tej formacji zawdzięczamy Waldemarowi Bocheńskiemu, wnukowi jednego
z komisarzy Straży Granicznej. W pierwszej połowie września 1939 roku, w bliskich
nam okolicach, ginęli żołnierze Straży Granicznej Obwodu Jasło. Gdzie pochowano
zabitych żołnierzy? Czy ich ekshumowano, a jeśli tak - to dokąd? Jeżeli ktoś z
Państwa wie cokolwiek na ten temat, prosimy o podzielenie się tą wiedzą z autorem
artykułu. Na naszych łamach zagości w tym roku dwóch panów Mieczysławów: Orłowicz
i Karłowicz. Dzieliło ich wiele okoliczności, ale łączyła jedna wielka pasja -
góry. Z pierwszym pozna nas Tomasz Kowalik, z drugim - Zbigniew Muszyński. Zazwyczaj
chętnie zaglądamy do starych muszyńskich dokumentów. Tym razem będzie to Księga
miejska, z której odczytamy z Kazimierzem Przybosiem nazwiska osób przyjmujących
prawo miejskie w latach 1601-1833, a także rejestry poborowe z drugiej połowy
XVII wieku, w których interpretacji pomoże nam Piotr Wierzbicki. Przenosząc
się w czasy międzywojenne - przejrzymy Pamiętniki zjaz-dów lekarzy w Krynicy w
relacji Ryszarda Kruka, natomiast dzięki Izabeli Gass dowiemy się, jakie dokumenty
związane z Muszyną można znaleźć w Muzeum Polskim w Rapperswilu. Przed laty Łemkowie
z okolicznych wsi przeżywali boleśnie rozstanie z ukochanymi górami, zmuszeni
do wyjazdu w ramach Akcji Wisła. W opowieści Marii Zajączkowskiej i Andrzeja Krajniaka
poznamy losy jednej z dotkniętych wysiedleniem rodzin - Tyliszczaków z Jastrzębika.
Nie pozostajemy obojętni na los zabytków historii i obiektów kultury, związanych
z naszym regionem. Artykuł Rafała Żebrowskiego zapozna Państwa z dziejami obrazów
Feliksa M. Wygrzy-walskiego i Kazimierza Sichulskiego, zdobiących niegdyś ściany
krynickiego pensjonatu "Lwigród". Wspomnimy także o kopcu i pomniku Kazimierza
Pułaskiego oraz obelisku wzniesionym ku czci Juliusza Słowackiego w Żegiestowie-Zdroju.
W ramach przeglądu zasobów instytucji naukowych i muzealnych pod kątem tematyki
muszyńskiej, Piotr Wierzbicki zaprezentuje zbiory fotograficzne Instytutu Sztuki
PAN w Warszawie, dotyczące cerkwi okolic Muszyny i Krynicy. Sylwetkę urodzonego
w Muszynie kompozytora Zbigniewa Bujarskiego, który w ubiegłym roku obchodził
siedemdziesiąte urodziny, nakreśli Beata Zacny. Piękny jubileusz był także
udziałem krajoznawcy, fotografika, kolekcjonera i pisarza - Adama Czamowskiego,
związanego w młodości z Muszyną i do tej pory chętnie do niej powracającego. Wzdłuż
potoków i rzeczek pójdziemy z Edwardem Drozdem i muszyńskimi harcerzami na wy-cieczkę.
Dotrzemy aż do Rytra, omijając ostrożnie zioło belladonny, choć sporo o niej dowiemy
się od fachowca - Macieja Bileka. Ze Stefanem Półchłopkiem zerkniemy przez ramię
malującemu swe obrazki Nikiforowi. Zajrzymy także do Andrzej ówki, wertując z
Małgorzatą Przyboś dawne dzienniki szkolne, pójdziemy na tradycyjny spacer ze
starym leśniczym, Tadeuszem Petrowiczem, zagościmy na Zapropradziu w "Naszym Domku"
u Andrzeja Fiebiga, a potem i na Wapiennem. Zatrzymamy się też myślą serdeczną
przy tych, którzy odeszli w trakcie minionych 12 miesięcy. Z bólem przychodzi
nam pożegnać tym razem spore grono zaprzyjaźnionych z "Almanachem" osób, sponsorów
Funduszu Stypendialnego. W środku lata odprowadziliśmy na krynicki cmentarz cudowną
osobę, energiczną, a zarazem pełną ciepła Danutę Chrostowską. Była naszą almanachową
autorką, redaktorem kronik Festiwalu Kiepurowskiego, nauczycielką, przyjacielem
młodzieży. W listopadzie 2008 roku zmarł w Warszawie wieloletni przyjaciel "Almanachu"
Jacek Dzierwa, założyciel polskiego oddziału firmy Procter & Gambie. Był wzorem
najwyższych standardów etycznych w biznesie i pro-motorem polskich młodych menedżerów
w globalnych korporacjach. W listopadzie także odeszła Janet Borzemski, wdowa
po żołnierzu Armii Polskiej w Wielkiej Brytanii, Wiktorze, mieszkająca w USA.
Przed Bożym Narodzeniem umarła w Belgii Barbara Lurska, zakochana w Muszynie,
urocza i pogod-na, życzliwa każdemu człowiekowi. Pożegnaliśmy także muszynianki
- w lutym Janinę Pirogowicz, w kwietniu Genowefę Stójek; obie Panie od lat wspomagały
nasze działania dobrym słowem i zachętą. Z grona przyjaciół Muszyny w kwietniu
ubyła także Janina Kędzierzawska z Warszawy, często bywająca w Muszynie i zawsze
czerpiąca radość z jej piękna. Nadal prowadzimy Fundusz Stypendialny dla
uzdolnionej młodzieży z gmin Muszyna i Krynica. Współpracujemy też ze Stowarzyszeniem
AMOS ze Starej Lubowli, organizując wspólne koncerty i spotkania na Moście Wyszehradzkim.
Nasi stypendyści - zarówno młodzież polska, jak i słowacka - może poszczycić się
sukcesami na polu naukowym i muzycznym. Wszystkim darczyńcom serdecznie dziękujemy.
Wyrazy wdzięczności kierujemy także pod adresem tych, którzy przyczynili się do
powstania tegorocznego "Almanachu Muszyny": autorom, firmie GIMPO, Włodzimierzowi
Skleniarzowi, Burmistrzowi Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna, Funduszowi Wyszehradzkiemu
oraz Dyrekcji Poczty Polskiej w Nowym Sączu. Ubiegłoroczny artykuł Macieja Śliwy
o Żandarmerii, oddziale partyzantki antykomunistycznej działającej w Beskidzie
Sądeckim, wzbudził spore zainteresowanie Czytelników. Jego odbiciem są listy,
zamieszczone w rozdziale Korespondencja. Gratulujemy - razem z Andrzejem
Koszuckim - drużynie siatkarek Muszynianki Fakro, która ponownie w kwietniu sięgnęła
po mistrzostwo Polski! Znów w tym sezonie Muszyna w złotej koro-nie! Cieszmy się
każdym sukcesem naszego miasta i osób w nim żyjących. Bądźmy dumni z dokonań naszych
przyjaciół i sąsiadów. Do życzliwych, uśmiechniętych ludzi chętnie przyjeżdżaj
ą goście... Życzę miłej lektury! Bożena
Mściwujewska -Kruk spis
treści >> |
